|
TRABZON
/ TÜRKELLİ KÖYÜNDEN DERLENEN
ATMA TÜRKÜLER
Kültür Bakanlığı. Türk Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları 163,
1991 Ankara)
Emine KlRCI
Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Başkanlığı
Folklor Araştırmacısı
|
Türk
Halk Kültüründen Derlemeler
1500 nüfuslu bir Karadeniz
köyü olan
Türkelli, Trabzorı' un
Beşikdüzü ilçesine bağlıdır. Çevresindeki Resullu, Aruz (Dolanlı),
Çakırlı köyleriyle
Oğuz
adı altında toplanmıştır. Bu nedenle
türkülerde Türkelli yerine Oğuz adı geçmektedir.
Karadeniz' in
atma
türkü
özelliği burada da bütün canlılığı ile yaşamaktadır. Asker
uğurlarken, çay veya fındık toplarken, tarlada çalışırken, evde
herhangi bir iş yaparken söylenen bu türküler her şeyden önce iş
türküsü niteliği taşımaktadır. Atma türkü yanısıra "kesme türkü" ve
"yakma türkü" adları da verilen bu türküler düğünlerde kemençe
eşliğinde oyun havalarıyla da söylenirler.
1987 - 88 yılları arasında, sohbetler esnasında yazarak tabii ortamda
tarafımdan derlenen atma türküler, ilk mısralardaki ilk harflere göre
alfabetik şekilde sıraya konulmuştur....Emine
KlRCI
|
Aca ben de geçtim mi
Gadırga eteğinden
Benim ıçın su için
Taşoluk peteğınden
Ağacın tepesinde
Gara tavuk ötüyu
Ayşe ile Fadime
Yörek bağı dokuyu
Ağacın depesinde
Garar Üzümüm garar
Anan müslüman olsa
Seni sırtıma sarar
Ağacın depesinde
Üzüme bak üzüme
Dolanırım yarimin
Hamsi başı gözüne
Ağasar dere içi
Yayılır goyun geçi
Yapma şekere benzer
Dudaklarının içi
Ağasarın deresi
Aksa yukarı aksa
İki gözümün biri
Daiman güzele baksa
Ağasarın deresı
Yandan akıyu yandan
Askerlik de var ama
Sevdaluk öbür yandan
Ah
ederim ahımdan
Gorkarım Allahımdan
Nice devirler döner
Benim ahu zarımdan
Ah
yaylalar yaylalar
Yayılsın seni mallar
Gece gündüz peşinde
Nedir çektiğim hallar
Akşam oldu ilkindi
Ay
gırana dikildi
Eller yarım dedikçe
Benim boynum büküldü
Alacağam gız seni
Yalvar babana yalvar
Kovanın çubuğunda
Bitti üç dene çavdar
Al
eline keseğe
Durma külü garışdur
Guru sevdaluklara
Yarım beni alışdur
Al
eline eline
İp
ilen orağını
Ben sana ne ettim ki
Büküyun dudağını
Allahım utandurma
Haklı olan kulunu
İki saatte çıktım
Şameliğin yolunu
Aptallı bayır bacak
Aptallı yıkılacak
Aptallı'nın gızları
Bizim köye galacak
Araba korna vurdu
Şalpazarı'nda durdu
Arabanın önünde
Orta boylu yar durdu
Arkasına aşağa
Saçları örüm örüm
Alırsan gardaşımı
Olurum sağa görüm
Asker olacağımı
Tirebolu'da duydum
Yangulu yüreğime
Soğuk suları guydum
Asker oldum gidiyum
Nere benim alayım
Dua et bana gülüm
Mart ayına galayım
Asker oldum gidiyum
Urfa Mardin dediler
Askere gidilir mi
Var evde yat dediler
Asker oldum vatana
Giduyum da kıtama
Benden selamlar olsun
Dolu gözlü anama
Ateş attım armana
Yanma gürgenim yanma
Isıtma tuttu beni
Sakın sevdalı sanma
Ateşteki gazanın
Yak altını gaynasın
Haçan girdin horana
Gemiklerin oynasın
Atma türkü atarım
Canların yakarım
Eski çarucağımı
Boğazına dakarım
Ayağında yemeni
Çimenleri eziyu
Dolu gözlü sevdiğim
Aca nerde geziyu
Ayakkabım eskidi
Ezmedendür ezmeden
Ölüm daha iyidur
Böyle bekâr gezmeden
Ayşeler hatun olur
Sözüne bütün olur
Ayşe sevdası olan
Yanar da tütün olur
Ayşem Ayşem aş da gel
Dağları dolaş da gel
Cazu anan duymasın
Dış gapıdan gaç da gel
B
Bahçalarda
lahana
Topla da guy sahana
Çık gapıya Ayişe
Tavuklara mahana
Başındaki cemberi
Hangi dükkandan aldın
Gözlerini sevdiğim
Sen gene bağa galdın
Ben bilürüm bilürüm
Darı savurmasını
Bazarlık gıranında
Yedim gavurmasını
Bır kız sevdim Rizeli
O
da dünya güzeli
Trabzon sahilinde
Gel seninle gezeli
Boğazında boncuklar
Haruşadur haruşa
Bayak türkü çağıran
Şimdi gelsin yarışa
Burası yayla değil
Mezeredür mezere
İkimizi goysalar
Bir daracuk mezere
C
Cebimdekı
elmayı
Yesin Şahinaz yesin
Karakola düşende
Sevdim de aldım desin
D
Dağı duman bürüdü
Üstümüze yürüdü
Olsa baban müslüman
Seni bana verirdü
Derede olur balık
Okalukdur okaluk
Gız ananıla baban
Etmedi mi sevdaluk
Derenin gıyısında
Vurdum sarı yılanı
Öpmedim dişlemedim
Kim söylemiş yalanı
E
En dereye bi su iç
Dereyi garşıya geç
Almasan alma beni
Aklından çıkarma hiç
Eneceğum dereye
Tutacağum alabaluk
Ne
edelum güzelüm
Biz bizi alamaduk
Enişdibi yolları
Dokuz dönüm değil mi
Al
götür beni yarim
Ahir ölüm değil mi
Enterinin altları
Yere yakın katları
Işıl ışıl ediyu
Boğazının altlan
Evinin o yanında
Güvercin atar takla
Benim fotorafımı
Ölene gadar sakla
Ey
gidi Garadeniz
Doldu da taşamıyu
Etmeyeli sevdaluk
Edenler yaşamıyu
G
Gadırga
dedikleri
Bir yamanın belinde
Seni sevdim seveli
Galdım alem dilinde
Gadırga'nın gaşına
Destan yazdım başına
Gelen giden okusun
Neler geldi başıma
Galdır gazmayı galdır
Galdır boynundan aşır
Sevdaluk eden gızlar
Goynunda ayna daşır
Galk gidelim ormana
Edelim alafları
Alırum seni diye
Etti bağa lafları
Gapısında
armudu
Ben aşladım
aşladım
Onsekiz
yaşlarımda
Sevdaluğa
başladım
|
Gaş başında
inek var
Boynuzunda
sinek var
O gavurun
gızında
Sevdalukdan
yürek var
Gaya sisin
başları
Evliyadur
Evliya
Sevdiğim senin
ile
Gideceğim
yaylıya
Gece sabaha
gadar
Yanar benim
ışığum
Böyle miydi
sevdiğim
Seninle
gonuşuğum
Geçme evin
ardından
Evin ardı yol
olur
Gocalı garı
ile
Gonuşması zor
olur
Gemi geliyu
gaşdan
Yelkenleri
gumaştan
Ne anam var,
ne babam
Doğmuşum gara
daştan
Gideceğum
yaylaya
Gatırıla
gorula
Çıksın babanın
gözü
Seni verdi
zorula
Gideceğum
mektebe
Ö'yü
okurum
ö'yü
Sensiz gene e
gülüm
Edemez Oğuz
köyü
Gızılağaç
fidesi
Çimenlerde
bitesi
Neden aldattın
beni
Cehenneme
gidesi
Gızılağaç
benimsin
Yaprakların
delinsin
Uzakdan gördüm
seni
Ne cilveli
gelinsin
H
Haburadan
garşıya
Attım
girebisini
Anasının
yanında
Öptüm
Fedimesini
Haburadan
oyanı
Ören obası
Ören
Yar ile
gonuşurken
Kimidi bizi
gören
Haburası ne
bayır
Gülü dikenden
ayır
Sevdalı
gullarını
Gayır Allahım
gayır
Haburaya oraya
Avuluktur
avuluk
Gızın gönlü
var ama
Babasından
gavurluk
Hambarlı
hayırına
Su kesdim
bayırına
Hambarlı gız
verecek
Babası
hayırına
Haydi gidelim
uşak
Bizim köye
meciye
Demez mi bekar
gızlar
Biz de gitsek
gocıya
Horanı
depmeyile
Horan yeri düz
olmaz
Kadife geyme
ile
Gocagari gız
olmaz
İ
İki türkü
söylerdim
Sesim gısık
olmasa
Öldürürdüm
gocanı
Yaradanım
sormasa
K
Kağıdımı açayı
Habu Maçka
bıçağı
Bize sebep
olanın
Yıkılası ocağı
Kemençemln
başına
Meni sürerim
meni
Gideyrum
askere
Daha göremem
seni
Kemençemin
başına
Süreceğim
reçine
Yaz aylan
gelince
Benzersin
güvercine
Kemençemin
başına
Vururum tırak
tırak
Seni gavurun
gızı
Ya al beni ya
bırak
Kemençem iki
telden
Zilden öteyi
zilden
Sen sarıl
boğazıma
Ben de sarılam
belden
N
Neler biliyu
neler
Köydeki
Fadime'ler
Gıl çulunun
altında
Yesin seni
pireler
O
Omuzumda
tüfeğim
Armalarım
belimde
Dedim ne
yalvarisun
Ne var benim
elimde
Onsekiz
yaşındayım
Dağların
başındayım
On iki yaşdan
beri
Gız senin
peşindeyim.
Ormanın
arasında
Tahta mı
kesiyisun
Alırum seni
diyi
Dalga mı
geçiyusun
Oy
kemençe
kemençe
Ne bağırır
durusun
Sende mi benim
gibi
O yare
sevdalısun
S
Saravu çiçek
açtı
Daha da var
açacak
Eyi bak
babacuğum
Gızın gocaya
gaçacak
Sayın Oğuz
gençleri
Benden
selâmlar size
Ne cevap
vereceğiz
Ölünce
dedemize
Yarın biz
de ölünce
Havadis
soracaklar
Cevap
veremeyince
Mütesir
olacaklar
Sen de biliyu
musun
Benim
bildükIerimi
Eğer sevdalı
isen
Dinle
türkelerimi
Sığırların
sırtında
Yazın olur
zambula
Alırsam
sevdiğimi
Giderim
İstanbul'a
Sisdağı'nın
başında
Destan yazarım
destan
Yarim sırtına
geymiş
Gıratmişandan
fistan
Sisdağı'nın
başında
Duman mısın
gar mısın
Alacağım gız
seni
Onaltı da var
mısın
Sisdağı'nın
başında
Tavışanım
tavışan
Acep daha ne
isder
Sevdiğine
gavuşan
Sisdağı beri
bakar
Suyu bulanık
akar
İki gözümün
biri
Daiman güzele
bakar
T
Türkü söylerim
türkü
Türkülerim
uydurma
Akşamdan
geleceğim
Gapılarda
buydurma
Türkü
söyleyeceğim
Gönül
eyleyeceğim
Kendi kendime
ettim
Kime ne
diyeceğim
Taylanın
keseklisi
Fistanın
çiçeklisi
Çok hoşuma
gidiyu
Gızların
göbeklisi
U
Uyun horana
uyun
Tavan tahtası
gibi
Sarılayım
boynuna
Yaban asması
gibi
Y
Yaprak budarım
yaprak
Ben budarım
sen topla
Yolladığım
mektubu
Oku oku da
ağla
Yara gönderdim
ayran
İki bacaklı
tasta
Düşünme derin
derin
Hasta olursun
hasta
Yayla çimeni
budur
Otur sevdiğim
otur
Yaylanın
çimenine
Ahır gelmişim
budur
Yaylanın
çiçeğini
Elimde
guruturum
O yarın
hatırını
Ölürsem
unuturum
Yaylanın
çimenleri
Daha çinemem
seni
Doruk
kozalakları
Sakın söylemen
beni
Yaylanın
çimenine
Gel menine
menine
Sigaramın
içine
Sığar mısın
Emine
Yayla soğuk
suyun var
Seni içen
ganar mı
Adam elin
gızına
Böyle gene
yanar mı
Yayla yayla
gezersin
Çimenleri
ezersin
Yaylada çiçek
yoktur
Hangisine
benzersin
|
|
Bu kez Güler
İPEK sağ olsun,
türkülerimizi derlemiş.
Emine
KIRCI'nın derledikleri
ile çakışan türküler
olabilir.
Ancak
harcanan emeğe saygı
gereği tümünü aldık. |
|
ATMA TÜRKÜLER |
|
Ay vuruyu
vuruyu
Ütüğün
tepesine
Nerdesin
seslen bana
Geleceğim
sesine
Ağacın
tepesinden
Dibi
görünür dibi
Eşarbını
bağlamış
Aynı
kıravat gibi
Al eline
eline
İp ile
orağını
Gız söyle
iki türkü
Def eyle
merağını
Ayağımda
çapıla
Düze
giderim düze
Anam ile
babamı
Göndereceğim size
At benim
atım idi
Gadırgada
sattılar
Aramız
iyi idi
Aramızı
gattılar
Arkasından aşağı
Saçları
düğüm düğüm
Alda beni
gidelim
Dolu
gözlü sevdiğim
Asker
ettiler beni
Çavuşludan oyana
Verdiler
sevdiğimi
Ağlarım
yana yana
Atma beni
vurursun
Atan
gollar gurusun
Alda beni
gidelim
Sonra
pişman olursun
At
başından beyazı
Gelsin
dağların yazı
Her zaman
ben gelemem
Sende gel
bazı bazı
Ay vuruyu
vuruyu
boyalı
pencereye
boyalı
pencereden
al beni
içeriye
ben
buralı deyilim
ovalıyım
ovalı
sırtımda
asılıyu
türkülerin çuvalı |
Başımdaki
cemberin
Gülü var
oyası var
Benim
sevdiceğimin
Başka bir
havası var
Başım
ağrıyor başım
Ne oldum
anneciğim
Yar
aklıma gelince
Sızlıyor
yüreciğim
Başımdaki
cemberin
Çiçeciği
soldumu
Yolladığım mektuplar
Geldi
seni buldumu
Dağın
başında külür
Olur olur
dökülür
Yar
aklıma gelince
Benim
boynum bükülür
Duman
geldi bürüdü
Gadrga
başlarını
Mendilime
silerim
Gözünde
yaşlarını
Derenin
gıyısında
Yılanın
gemikleri
Beni
yoldan çıkaran
Gavurun
enikleri
Derenin
gıyısında
Paldır
bağlamaları
Yüreyime
dert oldu
Yarin
ağlamaları
Gızıl
ağaç fidanı
Büyür
alır meydanı
Gülüm
kime bıraktın
Hasiretli
sevdanı
Gaş
başına ev yaptım
| | |