|
YEMEKLERİMİZ
|
||||||||
|
|
||||||||
|
Eski evlerimizin, tereklerinden (mutfak dolabı) bir örnek... Bazı yemek adlarını da Mustafa HACIALİOĞLU gönderdi. Anlatımlarından bulabildiklerini daha sonra ulaştıracakmış. Teşekkürler. (NOT; Daha gönderdi ama hala yazamadım) YEMEKLERİMİZ 1- dıgıllı KARALAHANA ÇORBASI Dıgıllı KARALAHANA ÇORBASI Malzemeler : İki elmek kralahana Bir tabak haşlanmış dıgıl. ( dıgıl :kuru fasulye. Barbunya da olabilir.) Üç goşama mısır unu. ( goşama: bir avuç ) Bir çorba kaşığı tuz. Bir tutam iç yağı. Yeterince su. Yapılışı : Su kaynatılır. Kaynayan suya dıgıl konur. Tekrar kaynarken dıgıllı suya çırparak mısır unu konur. Karalahana ince şekilde doğranır. Doğranmış karalahana kaynayan suya konur. Kaynadıkça oluşan KEF alınır. Kaynatılarak pişirilir. Pişmeye yakın ocakta iken üzerine tuz ve iç yağı ilave edilir. Afiyet olsun ( KEF: Karalahana kaynayınca oluşan beyaz köpük.) Mustafa Hacıalioğlu 2- ISIRGAN YEMEĞİ İlkbaharda yaprakların kokusu doğaya yayılırken, içlerinde elinizi dokundurursanız hemen yakan ( dalayan) ısırganı fark edersiniz. Bazı kişilerin elini nedendir bilinmez, öyle yakmaz, dalamaz. Onlar ısırganı, hemen toplayabilirler. Elini korumak isteyenlerse eldiven benzeri koruyucu takarak ısırgan toplayabilirler. Bilenler acele ederler ki, taze taze pişirip, sıcak sıcak yemeninin tadı nefistir. Beldemizde, ısırganın tepelerindeki taze yaprakları toplanır. Geniş kap içinde yıkanır. Bu arada ısırgan miktarına göre su konmuş tencere ocağa konmuştur bile. Suya göre tuz atılarak kaynaması beklenir. Kaynayan suya yıkanan ısırgan bastırılır. Isırganın tümü suya batırılır. Yeniden kaynamaya başlayınca mısır unu atılarak karıştırılır. Az sonra fırıldik adındaki ezme işini gören ( ellerimizin arasında çevirerek yaptığımız ) aracımız alınır. Çatallı bölümü ısırganın içine batırılır. Üst bölümü iki avucumuzun içinde bir ileri bir geri çevrilir. Çevirmenin hızı ayarlanılır.Yoksa fırıldik hızlı çevrilirse çevreye ısırgan saçılabilir. Bu işlem ısırgan muhallebi kıvamına gelene değin sürdürülür. Tere yağı, biber ve sarımsak eklenir. Sıcak servis yapılır. Pişirilen ısırganın tümü tüketilemezse, soğuk ısırganın tadı da sevilir. Ancak tadını değiştirmek isteyenler de olabilir. O zaman soğuk ısırgana yoğurt, süt ekleyebilirler. Ayrıca ısıtarak da damak tadınıza uyabilen bir çeşni olabilir. Elbette mısır ekmeği önemli arkadaşıdır.   ; Şakir SAĞLAM ISIRGAN YEMEĞİ
Güler İPEK
3- 1-HAMSİ GUŞU Malzemeler : Hamsi ( kılçığı çıkarılmış ) Gün darısı unu ( mısır unu ) Kuru soğan ( Hamsi guşu daha çok salamura hamsiden yapılır. Hamsinin bol olduğu kış döneminde hamsi temizlenir. Tenekelere bir kat tuz, bir kat hamsi konularak ağzı kapatılır. Yaz döneminde yaylalara götürülür. Daha çok yaylada tüketilir. ) YAPILIŞI : Mısır unu hamur yapılır. İçerisine hamsi konur. Kuru soğan ince bir şekilde doğranarak hamura katılır. Hamur iyice karıştırılır. Tava kızdırılır. İçi yağlanır. Hazırlanan hamsili hamur köfte kızartılır gibi tavada kızartılır. Afiyet olsun. Mustaf HACIALİOĞLU
3-2- HAMSİLİ EKMEK Malzemeler : Hamsi (kılçığı çıkarılmış. ) Gün darısı unu. (mısır unu. ) Küçük pırasa yaprağı YAPILIŞI : Mısır unu hamur yapılır. Hamsi hamura karıştırılır Küçük pırasa yaprağı ince doğranır.Hamura karıştırılır.Hamur iyice karıştırılır. Hamsi salamur değilse tuz konur. Mısır ekmeği gibi sacda pişirilir. Afiyet olsun Mustafa HACIALİOĞLU 3-3- HAMSİ TAVA 3-4- HAMSİ IZGARA 5- DÖNDERME (yeşillik kızartması) DÖNDERME( yeşillik kızartması ) ( Bu yemek yeşil bitkilerden yapılır. Her bitkinin adına göre, dönderme yemeğinin adı değişir. Örneğin: Taze fasulye döndermesi, kara lahana çiçeği döndermesi, külür başı döndermesi, çekülge döndermesi, vb…) Adları çeşitlidir ama yemeğin yapılışı aynı olduğundan, örnek olarak birini anlatalım… Malzeme : Külür başı, yeşil soğan, hoşgıran yaprağı, vs… Yeterince mısır unu Yapılışı : Yeşillikler temizlenir, yıkanır. İnce -2cm-doğranır. Hafif tuzlanır. Biraz bekletilerek tuzun sinmesi sağlanır. Kararınca mısır unu ile karıştırılır. Dönderme tavasında kızartılır. Sıcak yenmesi tercih edilir. Mustafa HACIALİOĞLU
yeşillikkızartması taze fasulyeden
karalahana çiçeğinden külür başından külür yığması külür ucu toplanır yıkanıp doğranır.hazır edilir tencereye su koyulup kaynamaya bırakılır kaynayan suya hazırlanan külür ucu atılır içine yıkanmış bir su bardağı bulgur atılır tuz atılır haşlanır süzdürülür. tencereye tere yağı koyulur eritilir 2-3 diş sarımsak ezilir.içine süzdürülen külür ucu katılır kavrulur. sıcak servis yapılır. Güler İPEK melevcen çekülge döndermesi
pazı kavurması
pazı kavurması- pazılı börek
pazılı börek- 6- Kiraz turşusu kavurması
7- Taze fasulye turşusu kavurması Taze fasulyeden turşu hazırlama:
malzemeler:
hazırlanışı:
fasulye
kavurması 8- Nardak (kokulu üzüm pekmezi şerbeti) Nardak, pekmezin sulandırılarak içilecek kıvamda servis yapılmasıdır. Nardaklık pekmezin yapışını aşağıda bulabilirsiniz. ÜZÜM PEKMEZİ (Nardaklık ekşi pekmez) 1 Köyümüzde yetişen kokulu üzüm de denen batum üzümü genelde pekmez yaptığımız üzümdür. HAZIRLAMA Üzümleri toplayıp hazır ederiz { üç dört sepet üzüm } Pekmez tavası {çok geniş yayvan tencere} pişirmek için Geniş kova yada leğen {üzüm sıkmak için} Süzgeç, sıkılan üzüm suyunu sızdırmak için süzgeç ve bez tülbent. YAPILIŞI Toplanmış üzümleri geniş kovaya ya da pekmez tavasına konulup ezilir. İyice suyu çıkarılır.Ezme işini çuvalın içine koyupta ezebilirsin. Çıkan suyu kepçe ya da daha büyük bir kap ile alıp, bir kovanın ağzına konulan içine bez serilmiş süzgeçin içinden süzdürülür. Bu şekilde hepsi sıkılır süzdürülür. Azar azar su katılır {bir kova kadar} üzümün şırası tamamen alınır bir gece dinlenmeye bırakılır. Ertesi gün üstünde toplanan ebesi (köpük benzeri) alınır, atılır. Süzgeçin içine tekrar bez serilir, ikinci kez süzdürülür. Hazırlanan süzdürülmüş şıra pekmez tavasına aktarılır. Kara ateş hazırlanır, büyük sacayak yoksa tavayı oturtmak üç-dört ayak için taş konur ateşin etrafına.Tava üstüne oturtulur kaynamaya bırakılır, bir saat kaynatıp ateşten kovalara alıp dinlendirilir.Bir saat dinlenmiş şıra tekrar süzgeçten süzdürülür.Tekrar tavaya aktarılır, kaynamaya bırakılır. Koyulaşana dek kaynatılır.Ara sıra üstüne toplanan ebeler süzgeçle toplanır. Koyulaşmaya başlayınca sarı köpükler saçar, bir tabağa az alıp kıvamı kontrol edilir. Kıvamı tamamsa ateşten indirilir, tencereye boşaltılır, soğumaya bırakılır. Güler İPEK ÜZÜM PEKMEZİ 2
Çocukluğumdan kalan izlerden bazılarını anımsamaya çalışıyorum da tadı damağımda kalan günleri anlatmak… Sanki anlatınca tadı kaybolacakmış gibi düşünüyorum bazen. Hayalimde yaşıyorum hala.. Nerede eski günler?
Üzüm pekmezi yapmak için Ağılağzından Boğuntuya kadar herkesin ormanı, tarlası veya fındıklığında bulunan ağaçlarda batum üzümü asması bulunurdu. Üzüm yemek serbestti ağaçlardan. Zamanı gelince de imeceyle üzümler toplanır, sepetlerle evlere taşınırdı. Üzüm toplayıcılar başka, sepet taşıyıcılar başka olurdu. Toplama bitince de küfelerde ve pekmez tavasında üzümler ezilirdi. Ateş yakılır, üzüm suyu tavaya dökülür ve kaynamaya başlardı. Benim çok hoşuma giden üzümü ayakla ezmekti. Küfeye üzüm doldurulur. Mustafa gel dendi mi gel keyfim gel. Üzümü ayakla ezerken çıkan sesler hoşuma giderdi. Üzüm bitince ya da yorulunca ben yatardım. Pekmez tavası kaynamaya devam ederdi. Sabah kalkınca ilk işim tavaya bakmak olurdu. Pekmez kaynamaya devam eder ne zaman yenecek hale gelecek diye merak ederdim. Merakımı gidermek için beklerken hayvanları alır otlatmaya götürür, akşama gelince pekmezin piştiğini görür tadına bakardım. Daha fazlasına izin yoktu. Pekmezi, pekmez küpüne koyar, kış gelmesini beklerdik. Kış gelince de nardak yapar bitene kadar içerdik. Küp bitince gelecek seneye hazırlık yapacağız, yine üzüm toplayacağız diye çocukça sevinir, yenilere hedeflenirdik. Şimdi batum üzümü korsan oldu kayboldu. Bunun nedeni nedir? Bizi eski geleneklerimizden koparan, hızlı değişimi başlatan nedir. Hayat mı hormonlaştı, ürünler mi? Bununla ilgili anılarım zaten sınırlı. Diğerlerinde olduğu gibi. Mustafa SAĞLAM
TATLI PEKMEZ (Tatlı üzüm pekmezi) Üzüm toplanır hazır edilir. Daha önce özel olarak hazırlanan bir kilo kadar kül, üzümlere serpilir, dinlenmeye bırakılır.Bu dinlenme en az beş gün olacak. Sonra diğer işlemlerin tümü yukarıdaki gibi sürdürülecek. Kıvam nardaklık pekmezden daha koyu olacak gibi ayarlanır. Güler İPEK 9- Fırın darısı bulguru yemeği 10- Fırın darısından un helvası 11- Tıgıl TIGIL (Anadolu’ da yapılan mantının benzeri, etsiz yemek) Malzeme : Yeterince buğday unu Su, tuz, tere yağ Yapılışı : Buğday unu, tuz katılarak hamur yapılır. Kulak memesi kıvamında olmalıdır. Yapılacak hamurun büyüklüğünce bir tencerede su kaynatılır. Hamurdan misket büyüklüğünde koparılan parçalar, kaynayan suya atılır. Yeterince pişirilir. Süzgeçte süzülür, tabaklara alınır. Küçük tavada tere yağ eritilir, tabaklardaki hamurun üzerine dökülür, karıştırılarak yenir. NOT: Bu yemek şekerli de yapılabilir. Tavada eritilen yağ üzerine su ve şeker eklenir. Böylece sıcak şerbet elde edilmiştir. Pişmiş hamur üzerine dökülerek, servis yapılır. Mustafa HACIALİOĞLU 12- Fırın kurusu taze fasulye
fırın kurusu fasulyesi yemeği 13-Göle mısır yemeği GÖLE (ö harfi uzatılarak okunur ) (Bu yemek GALENDER ayının girişi gecesinde yapılır. Galender ayı yılın ilk ayıdır. Kısaca yılbaşı gecesi anlamındadır. Giren yılın bereketli, huzurlu, vb olması için karşılama yapılır. Galender ayının ilk gecesi, 13 ocak ile 14 ocak gecesini birleştiren gecedir.) Malzeme : Gün darısı mısırı, (mısır koçanla olacak, yani baş darı olcak) Yapılışı : Darı bir gün önceden ıslatılır. Büyük (yetebilecek) kazanda haşlanır. Yenecek halde pişirilir. Haşlanmış mısır Tuzlanarak yenir. (süt mısırın haşlanarak yenmesi gibi) NOT: Ayrıca haşlanan mısır tanelerine ayrılır. Haşlanmış barbunya ile karıştırılır. Soğan eklenir, kaynatılır. Tere yağ yakılır. Yemek hazırdır. Mustafa HACIALİOĞLU 14-Sütlü Kabak SÜTLÜ KABAK (kabak muhallebisi) Malzemeler: 1 Kara kabak, yeterince süt. Yapılışı: Kabak dilimlenir ve soyulur. Kalınca kuş başı doğranır. Tencereye konur. Üst seviyesine kadar su doldurulur. Kaynatılır. Yumuşayınca suyu boşaltılır. Ama tencerenin dibinde biraz su bırakılır. Ağaç kepçenin sırtı ile kabaklar ezilir. (Yağlaş yapılır) Tuz eklenerek karıştırılır. Karıştırma sürdürülürken süt eklenir. Sütün ölçüsü kişiye göre değişirse de, kabağın üzerinde azıcık süt görünmelidir. Biraz daha pişirilmesi gerekir ki süt iyice kabakla kaynaşsın. İstenirse süte şeker de katılabilir. Sıcak ve soğuk servis yapılabilir. Afiyet olsun Mustafa HACIALİOĞLU
kabak döndermesi Güler İPEK 16-Yağlaş (muhallebi benzeri)
yağlaş
19 - PEKMEZ YAĞLAŞI ( pelte) Pekmez muhallebisi Malzemesi.: Bir su bardağı üzüm pekmezi ekşi (nardaklık) pekmez.Beş altı yemek kaşığı Mısır unu.Bir litre s Yapılışı: Pekmezi suyla karıştırıp sulandırılır. Mısır ununu karıştırıp kısık ateşte yavaş yavaş karıştırarak koyulaşması sağlanır. Koyu olmazsa bir miktar daha mısır unu koyup iyice karıştırıp pişirilir. Sıcak olarak yendiği gibi kaselere koyup soğutulur. Soğuk muhallebinin içine arzuya göre soğuk süt yada süt kaymağı ilave edilip servis edilir.
20-SEMEKSE
Mısır yarmasından pekmezle yapılan bir çeşit tatlı Malzemesi: Bir kase mısır yarması .Bir litre su. Bir su bardağı pekmez Yapılışı: Yarmayı suyla beraber bir tencereye koyup iyice pişirilir. Eğer suyu az gelirse ilave edilebilir. Yarmanın piştiğini yumuşak hale geldiğini kontrol ederek anlarız. Sonra pekmez ilave edilir bir süre daha pişirilir. Sıcak veya ılık servis edilir. Not: bu tatlı çeşidi pekmez yoksa üzüm zamanı üzüm sıkarak çıkan şıradan da yapılır. GÜLER İPEK 31 /3/2008
|
||||||||
|
| anasayfa | belediye | tüyad | muhtarlıklar | müze projesi | halk kütüphanesi | türkelli kitabı | |